YARHİSAR’IN COĞRAFİ KONUMU

Yarhisar, İç Anadolu Bölgesinin “Yukarı Kızılırmak Havzası”nda yer almaktadır.

Yarhisar, 39-40 kuzey enlemleri ile 37-38 doğu boylamları arasındadır. Türkiye topraklarında bir parça doğuya yakın olmakla birlikte ülkenin orta kesiminde yer almaktadır. Kapladığı alan bakımından Hafik’in en büyük köyüdür.

Yarhisar’ın arazisi 6.508 parsel

Yarhisar ekilebilen arazisi 35.162 dekardır.*

YARHİSAR’IN İKLİM KOŞULLARI

Yarhisar, İç Anadolu Bölgesinin soğuk iklimini yaşar. Yöremizde genel olarak kış ayları uzun süreli şiddetli soğuk, yaz ayları kısa süreli sıcak ve kurak geçer. Yarhisar’da kara iklim hüküm sürmekle birlikte, basıncın düşük olması ve bölgenin kuzey rüzgârlarına açıklığı, Karadeniz’le arasının yüksek dağlarla kesilmiş olması iklimlide değişiklik arz etmektedir.

Yarhisar’da yaz aylarında sıcaklık 38 C ye kadar çıkar. Soğuk ise, kış aylarında -35 C kadar düşmektedir. Böylece yaz ve kış arasındaki ısı farkı büyük bir orana ulaşmaktadır.

Yağış bakımından Yarhisar yılın yaklaşık üçte birini yağışlı geçirir. Toplam yağışlı gün 100 günün üzerindedir. Bunun bir aylık zamanı kışın kar yağışı olarak geçer. Kar kalınlığı bir metreyi bulmakta olup uzun süre kalkmaz. Yarhisar evleri genelde toprak baca olduğundan, bacaların kardan temizlenmesi zor ve zahmetli bir iştir. Sıyrılan karlar baca seviyesine ulaşmaktadır. Yarhisar’a özellikle ilkbahar ve son bahar aylarında genellikle sağanak halde yağmur yağar. Yağışların genelde düzensiz olduğu Yarhisar’da yıllık yağış ortalaması 413,5 mm. dir.

Rüzgar olarak; Yarhisar genellikle Karayel (Kuzeybatı rüzgarları %19) Yıldız (Kuzey rüzgarı %18) ve Poyraz (Kuzey doğu % 17) rüzgarı eser. Yarhisar, Karadeniz’e göre alçak basınç altında bulunduğundan kuzey rüzgarlarına açıktır.

Yarhisar’ın yeryüzü şekilleri genel olarak ovalık olup, topraklarının % 80’lik bir bölümü tarıma müsaittir.

YARHİSAR’IN BİTKİ ÖRTÜSÜ

Yarhisar, İç Anadolu bölgesi bitki topluluğunun karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Yarhisar coğrafyasında ormanlık alan bulunmamaktadır. Bir rivayete göre köyün güneyindeki Höllüklük mevkiinin orman olduğu söylenmektedir. Yarhisar arazisinde büyük bir yeri ve önemi olan Kızılırmak kenarlarında söğüt ve kavaklık alanlar bulunmaktadır. Geçmişte Killiğin Dibi mevkiinde meyve ağacı dikilerek buraların ağaçlandırmasına yönelik çalışmalar başlatılmışsa da başarılı olunamamıştır. Yarhisar coğrafyasının Kızılırmak vadisinin dışında kalan kısımlar genelde bozkır görünümündedir. Zamanla çayır ve meraların tarlalaştırılmasından dolayı otlak alanlar sınırlı kalmıştır. Otlaklar diğer Anadolu yaylalarındaki yüksek boylu otlar seviyesinde olmasa da ona yakın bir seviyededir. Bu durum da hayvancılığa büyük imkanlar tanımaktadır.

Kara ikliminin hüküm sürdüğü Yarhisar’da bozkır bitki topluluğu hakimdir. İlkbahar aylarında karların erimesi, yağmurların yağmasıyla dereler tepeler yemyeşil bir görünüm alırken, ilkbaharı takiben kurak yaz aylarının başlamasıyla boz ve çıplak bir manzara görünüm halini almaktadır. Yarhisar coğrafyasında maki topluluğuna benzer ya da başka bir ormanlık veya buna benzer bitki örtüsü bulunmaz. Yarhisar bozkırlarında ancak susuzluğa dayanabilecek bitkilerden keven, sığır kuyruğu, kekik, yavşan, papatya, civan perçemi, deve dikeni, eşek dikeni, kangal, gibi benzer bitki topluğuna rastlanılmaktadır.

YARHİSARIN SU POTANSİYELİ

Yarhisar önemli ve zengin su kaynaklarına sahiptir. Ülkemizin en uzun akarsuyu olan Kızılırmak, köyümüzün içerisinden geçmektedir. Beydağı’nın eteklerinden doğan Acsu Yarhisar’ın güneyinden, Tödürge Gölünün akıntısı olan Çorak çayı kuzeyden geçmektedir. Yarhisar’da irili ufaklı birçok göl ve yeterli olmamakla birlikte tatlı su kaynakları bulunmaktadır.

1- YARHİSAR’DAKİ TATLI SU KAYNAKLARI

Böylesine zengin su kaynakları olmasına rağmen, Yarhisar’a yetecek düzeyde tatlı su kaynağı bulunmamaktadır. Mevcut bulunan tatlı su kaynaklarının kalitesi ve potansiyeli düşüktür.

a-Ağıl önü mevkiinde Paşa Pınarı

b-Höllüklük mevkiinde Vartan Pınarı

c-Çalılı mevkiinde Körce Pınar

d-Dıdırdan tepesinin eteklerinde Dıdırdan Çeşmesi

e-Acıpınar mevkiinde Acığöze ve Körğöze

f-Tatlıcak mevkiinden Hıllik Pınarıdır.

Bu tatlı su kaynaklarının kapasitesi çok düşüktür. Yarhisar, içme suyunu bu kaynaklardan halletmesi imkansızdır.

2- YARHİSAR’IN İÇME SUYU SORUNUNUN

ÇÖZÜMLENMESİ

Kızılırmak vadisi üzerinde kurulu bulunan Yarhisar, yer altı ve yer üstü su kaynakları bakımından oldukça zengin olmasına rağmen mevcut tatlı su kaynakları yeterli değildir.

1940’lı yılların sonuna kadar Yarhisar’ın içerisinde akan hiçbir çeşme bulunmamaktaydı. Yarhisarlı asırlarca tatlı su ihtiyacını Paşa Pınarıyla Kızılırmak kenarındaki kumsallara kazdığı “çaykara”lardan temin etmekteydi.

Kızılırmak’a geçtiği yerleşim alanlarından zamanla atık suların karışması Kızılırmak’ın doğal yapısını bozmuştur. Bu durum karşısında Yarhisarlı tamamen Paşa Pınarına yöneltmiştir. Paşa Pınarı Yarhisar’ın 2.5 km kuzeyindeki Ağıl Önü mevkiinden akmaktadır. Paşa Pınarının suyu yeterli potansiyelde olmamakla birlikte diğer tatlı su kaynaklarına göre daha kaliteli olmasından dolayı tercih edilmiştir. Yarhisarlı yaz kış demeden bin bir zorluklar içerisinde at ve eşeklerin üzerine yerleştirdikleri su testisi ve fıçılarıyla bu pınardan tatlı su taşımışlardır.

Paşa Pınarının Yarhisar’dan akıtılması düşünülmüşse de yetersiz olacağı gerekçesiyle tercih edilmemiştir. Yarhisarlı bu hayati sorununu çözmek için çevre köy arazilerindeki tatlı su kaynaklarını tespit ederek, en kaliteli ve en ekonomik olan suyun Yarhisar’a getirilmesi için çalışmalara başlamıştır. Yapılan bir takım araştırma ve incelemeler sonucunda Köyümüzün kuzeyinde bulunan Çınarlı Köyü arazisi içerisindeki meşhur çınar suyunun Yarhisar’a getirilmesine karar verilmiştir. İmece usulü çalışılarak 1951 yılında Çınar suyunun Yarhisar’dan akıtılması sağlanmıştır. Birtakım sıkıntılar ve sorunlar yaşanmasına rağmen, Yarhisar’ın merkezinden akıtılması sağlanan çınar suyu da sonraki yıllarda yeterli olmadığından ilerleyen yıllarda tekrar köye bol miktarda, köyün belirli noktalarından akıtılacak şekilde su getirilmesi gündeme gelmiştir.

1967 yılından Hafik, Yarhisar, Çimenyenice köylerini de kapsayacak şekilde devlet vatandaş işbirliğiyle Hafik’in Düzyayla (Horohon) Köyünden tatlı su getirilmiştir. Düzyayla, Yarhisar’a yaklaşık 18 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Yarhisar’da Horohon suyu olarak tanımlanan bu su Çınar suyuna göre kalitesiz, fakat bol miktarda akmaktadır. 1972 yılında köy içerisine altı adet Köy Hizmetleri (YES) çeşmesi yapılarak Horohon suyu köye düzenli bir şekilde dağıtılmıştır.

1990 yılında yapılan bir çalışmayla Horohon suyu kapalı şebeke sistemiyle köy evlerinin içerisinden akıtılması gündeme getirilmiş çalışmalar devam etmektedir.

Copyrigt © 2004 Hasan Ali ÇAVUŞOĞLU

Kitabın tüm yayın hakları Hasan Ali ÇAVUŞOĞLU' na aittir.

Kaynak gösterilmeden kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz,

hiçbir şekilde kopya edilemez,çoğaltılamaz ve yayımlanamaz.

* Yarhisar arazisine ait bu bilgi Zara Tapu Kadastro Müdürlüğünden alınmıştır.